Często słyszę pytania od bliskich osób uzależnionych lub destrukcyjnych, dotyczące namówienia kogoś do zmiany. Wyjście z uzależnienia to proces, który zaczyna się od decyzji o trzeźwości i poprawie życia. Ta decyzja nie może być wymuszona poczuciem winy wobec najbliższych, chęcią sprostania oczekiwaniom rodziny czy społeczeństwa, ani poczuciem wstydu. Motywacja zewnętrzna jest krótkotrwała, a powrót do starych nawyków jest prawdopodobny. Zmiana musi być wewnętrzna.
Jak Pomóc?
Chociaż nie możemy za kogoś się zmienić, możemy pomóc. Zachęcam osoby zadające mi pytania o pomoc do refleksji nad tym, co na nich by podziałało. Czy poczucie winy, krytyka, narzekanie i oczekiwania przynoszą efekt? Czy raczej troska, zrozumienie i pomoc w podjęciu decyzji są bardziej skuteczne? Moje doświadczenie pokazuje, że osoby w tarapatach wolą się ukrywać niż słuchać obciążających narzekań. Każdy jest zmotywowany do czegoś – uzależniony szuka substancji, leniwy unika pracy, a ambitny szuka wyzwań.
Jak Sprawić, by Ktoś Sam Chciał Zmiany?
Jeśli mamy więź z osobą potrzebującą zmiany, warto mówić o swoich uczuciach i obawach. Pokażmy, że wierzymy w jej siłę i zasoby do walki o siebie, że ma nasze wsparcie, że jest wartościowa i kochana. Pomóżmy w pierwszych krokach – zaprowadźmy do specjalisty, czekajmy pod drzwiami, mówmy, że to dobry pomysł. Czasami to wystarczy, aby osoba uwierzyła, że warto. Na początku potrzebuje wsparcia, obecności i zapewnień.
Pięć Stadiów Zmiany:
- Prekontemplacja
- Kontemplacja
- Przygotowanie
- Działanie
- Utrwalanie zmiany
Gdy dojdziemy do działania, możemy pomału wycofywać się, obserwując postępy. Czasami potrzeba kilku prób, ale bliska osoba najczęściej daje się przekonać. Nic nie motywuje tak, jak prawdziwa relacja i więź, która zakorzenia nas w rzeczywistości.
Motywowanie do Zmiany
W procesie motywowania warto mówić o zagrożeniach dla zdrowia, osobistej odpowiedzialności za życie, alternatywach rozwiązywania problemów, być empatycznym i optymistycznym. Potwierdzajmy, że bliska osoba ma zdolność do zmiany. Gdy podejmie decyzję o zmianie, porozmawiajmy o planie działania, dajmy wybór, bądźmy blisko. Ważne, aby po zakończeniu destrukcyjnego zachowania, zadbać o relacje, zdrowie, sport i czas wolny. Poczucie sensu, wsparcie, więź z drugim człowiekiem zastąpią destrukcyjne zachowania.
Podsumowanie
Każdy człowiek ma w sobie zasoby, aby się zmienić. Z odpowiednim wsparciem zaczyna bardziej szanować siebie, odnajduje swoje mocne strony i zainteresowania, staje się dostępny dla świata. Motywacja wewnętrzna, wiara w miłość i własny rozwój sprawiają, że życie staje się bardziej wartościowe. Relacja z drugim człowiekiem nie jest już abstrakcją, lecz rzeczywistością, która daje siłę do zmiany.
Kinga Kamińska